Home

10%

Δυο χαλυβδινοι στρατιωτες στο πρωτο πεδιο μαχης της Ελλαδας στον β' π.π.

Οι προτομές δύο στρατιωτών σε ένα ύψωμα του Σμόλικα διηγούνται την πρώτη μάχη ενάντια στο φασισμό, καθώς και το δικό τους τραγικό πεπρωμένο.

By Desolation Road

October 28^th, 2021

Η μία από τις δύο προτομές του υψώματος Προφήτης Ηλίας είναι του υπολοχαγού Αλέξανδρου Διάκου. Ο Διάκος έμεινε στην Ιστορία ως ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός του Στρατού Ξηράς που έπεσε μαχόμενος στον β' παγκόσμιο πόλεμο.

Έχοντας ταξιδέψει στο μέτωπο από τη γενέτειρά του, από τη μακρινή Χάλκη των Δωδεκανήσων που τότε ήταν ακόμα υπό ιταλική κυριαρχία, σε ηλικία 29 ετών ο Αλέξανδρος Διάκος την 1η Νοεμβρίου 1940 ξεψυχούσε στα χέρια ενός στρατιώτη του Λόχου του. Η ριπή του πολυβόλου μόλις είχε διαπεράσει το σώμα του, καθώς όρθιος έδινε εντολές στους στρατιώτες του στην πρώτη γραμμή του πυρός για την έφοδο ανακατάληψης του στρατηγικά κρίσιμου υψώματος της Τσούκας.

Μετά τη λήξη της πολεμικής σύρραξης και την απώθηση των Ιταλών, η σωρός του Διάκου -όπως και όλων των υπόλοιπων νεκρών Ελλήνων- μεταφέρθηκε από τους κατοίκους του κοντινού χωριού Ζούζουλη στην πλατεία του οικισμού. Λίγες ώρες αργότερα, με κάθε τιμή και συγκίνηση, τους κήδευσαν δίπλα στους τάφους των ανθρώπων τους, στο νεκροταφείο της Ζούζουλης. Ο ελληνικός στρατός τον προβίβασε, μετά θάνατον, σε Λοχαγό.

Δυο χαλυβδινοι στρατιωτες στο πρωτο πεδιο μαχης της Ελλαδας στον β' π.π.

Οι προτομές δύο στρατιωτών που στέκουν στο ύψωμα του Προφήτη Ηλία, στα 1.718 μέτρα του Σμόλικα, είναι οι μοναδικές σε αυτό το ορεινό τοπίο χαμηλής βλάστησης που μαρτυρούν ότι τα βουνά, οι κορυφές και τα ξέφωτα της οροσειράς της Πίνδου που απλώνονται περιμετρικά υπήρξαν κάποτε ορισμένα από τα πιο αιματηρά πεδία μαχών του β’ παγκοσμίου πολέμου.

Το πεδίο μάχης του Προφήτη Ηλία, κοντά στο χωριό Φούρκα στα βόρεια σύνορα της Δυτικής Ελλάδας, υπήρξε ένα από τα πρώτα σημεία της σύγκρουσης μετά την εισβολή της φασιστικής Ιταλίας στην Ελλάδα, την 28η Οκτωβρίου 1940. Οι ελληνικές δυνάμεις που υπερασπιζόταν τη συνοριογραμμή από την ιταλική Μεραρχία «Τζούλια», η οποία υπερτερούσε σημαντικά σε αριθμό στρατιωτών, σημείωσαν εκεί μία από τις πρώτες νίκες τους.

Η δεύτερη προτομή του υψώματος Προφήτης Ηλίας είναι του Συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Δαβάκη. Ο 46χρονος Δαβάκης, γεννημένος στη Λακωνία της Πελοποννήσου, ήταν ο ηγέτης των ελληνικών δυνάμεων του Αποσπάσματος Πίνδου. Αριθμούσε 2.000 άνδρες, και είχε μπροστά του το δαιδαλώδες εγχείρημα να υπερασπιστεί την κρίσιμη συνοριογραμμή του Σμόλικα απέναντι στους 10.800 άνδρες της 3ης Μεραρχίας Αλπινιστών «Τζούλια».

Η γραμμή άμυνας του Δαβάκη είχε έκταση 35 χιλιομέτρων και αρχικά η στρατηγική του ήταν αμυντική - κάνοντας, μάλιστα, και υποχωρητικό ελιγμό μέχρι να δεχθεί τις ενισχύσεις από το ελληνικό στρατηγείο. Όταν οι ενισχύσεις της 1ης ελληνικής Μεραρχίας έφτασαν, την 1η Νοεμβρίου, ο Δαβάκης έκανε την αντεπίθεσή του, δίνοντας τις εντολές στους υφιστάμενούς του να ανακαταλάβουν διαδοχικά τα χαμένα υψώματα. Ένα από τα υψώματα ήταν η Τσούκα, και ένας από τους υφιστάμενους ο Αθανάσιος Διάκος.

Την επόμενη μέρα ανακατέλαβε το ύψωμα του Προφήτη Ηλία, την κορυφή Ταμπούρι και το χωριό Φούρκα. Αλλά, καθώς οι ελληνικές δυνάμεις συνέχιζαν την προέλασή τους για την απώθηση των ιταλικών, ο Δαβάκης δεν βγήκε αλώβητος. Την έκτη μέρα των μαχών δέχθηκε σφαίρα στο στήθος, και μεταφέρθηκε αναίσθητος στο χωριό Επταχώρι. Ο τραυματισμός του δεν τον σκότωσε, αλλά τον ανάγκασε να αποχωρήσει από το μέτωπο λόγω επιπλοκών που προκάλεσε σε μια παλιά του στηθιαία νόσο.

Μέχρι τις 13 Νοεμβρίου ο ελληνικός στρατός απώθησε τη Μεραρχία «Τζούλια» πίσω στα σύνορα της Αλβανίας. Θα ακολουθούσε η εκδίωξη των δυνάμεων του Μουσολίνι βαθιά στο αλβανικό έδαφος, και εντέλει η ήττα τους. Παρόλα αυτά, η Ελλάδα θα περνούσε λίγους μήνες αργότερα στα ιταλικά χέρια: τον Απρίλιο του 1941 η ναζιστική Γερμανία εισέβαλλε και κατέκτησε την Ελλάδα, και ένα μεγάλο μέρος της το άφησε στον έλεγχο των συμμάχων της, Ιταλών.

Κατά συνέπεια, το Δεκέμβριο του 1942 οι ιταλικές δυνάμεις στην Ελλάδα κατάφεραν να εντοπίσουν και να συλλάβουν τον Κωνσταντίνο Δαβάκη, με την κατηγορία της συμμετοχής σε αντιστασιακή οργάνωση. Η μοίρα που του επεφύλασσαν ήταν ο εγκλεισμός σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Όμως, το πλοίο το οποίο μετέφερε τον Δαβάκη στην Ιταλία τορπιλίστηκε από συμμαχικό υποβρύχιο, και ο ήρωας του ελληνικού αγώνα στα βουνά της Αλβανίας ξεψύχησε στα παγωμένα νερά της Αδριατικής θάλασσας. Η σωρός του περισυνελλέγη, και ενταφιάστηκε στο αλβαικό λιμάνι της Αυλώνας. Μετά τον πόλεμο, τα οστά του μεταφέρθηκαν στην Αθήνα.

Στο ύψωμα Προφήτης Ηλίας, στις 20 Ιουλίου κάθε χρόνο μαζί με τη δοξολογία για τον Προφήτη, ο ελληνικός στρατός και οι κάτοικοι της περιοχής εναποθέτουν στεφάνια στις προτομές του Αλέξανδρου Διάκου και του Κωνσταντίνου Δαβάκη. Μέσα από αυτές, βεβαίως, αποδίδουν τις τιμές και σε όλους τους νεκρούς της μάχης της Πίνδου.

Footnotes

Button Label

FootNotes

The night of the Giants: A glorious WW2 bridge sabotage

On the night of November 25, 1942, a group of Greek partisans and British saboteurs blew up the Gorgopotamos River viaduct, in one of the first major acts of resistance in occupied Europe.

Read

Monastery of Kipina

Kalarrytes village, Northern Tzoumerka region, Ioannina Prefecture, Epirus / Western Greece

Read

The Sleeping Girl

The life after death of young Sofia Afentaki and the death in life of the sculptor of her burial monument, Yannoulis Chalepas.

Read

The monk’s bridge

Δυο χαλυβδινοι στρατιωτες στο πρωτο πεδιο μαχης της Ελλαδας στον β' π.π.

Οι προτομές δύο στρατιωτών σε ένα ύψωμα του Σμόλικα διηγούνται την πρώτη μάχη ενάντια στο φασισμό, καθώς και το δικό τους τραγικό πεπρωμένο.

FootNotes

On the night of November 25, 1942, a group of Greek partisans and British saboteurs blew up the Gorgopotamos River viaduct, in one of the first major acts of resistance in occupied Europe.

Kalarrytes village, Northern Tzoumerka region, Ioannina Prefecture, Epirus / Western Greece

The life after death of young Sofia Afentaki and the death in life of the sculptor of her burial monument, Yannoulis Chalepas.

Kalogeriko stone bridge, Kipoi, Tymfi municipality, Zagorochoria, Epirus / Western Greece

The two contradictory lives of the Campochiaro / Agia Eleousa ghost village of mountainous Rhodes.

Thiorichia Beach, Paliorema, Milos island, Western Cyclades / Southern Aegean Sea